De worsteling

Hij worstelde. En kwam boven.

Wie wel eens op een afdeling creatie komt weet het al. Het kan er soms muisstil zijn. Een paar koppen die wat naar schermen lijken te staren. Wat muisklikken. Een kuch hier en daar. Is dat nou die creativiteit waar iedereen het altijd over heeft op feestjes? Of is het vooral hard werken?

Lang geleden kreeg ik tijdens een sollicitatiegesprek de vraag gesteld of creatie het resultaat is van inspiratie of van hard werken. En wat de verhoudingspercentages waren. Ik dacht na. Is inspiratie niet alles wat je onderweg oppikt en opslaat in laatjes? En is hard werken niet wat je doet met de inhoud van al die laatjes? Inspiratie en hard werken zijn innig verbonden. Hard werken, antwoordde ik. Voor 90%.

Tijdens de zoektocht schampen enkele belangrijke procesonderdelen elkaar regelmatig. Waar leg jij de lat? En waar leggen anderen in het proces de lat? Wanneer durf je los te laten en ga je delen? Te nauwe kaders, geen kaders? Geen deadline, te krappe deadline? Mooie ingrediënten voor een worsteling van vanjewelste.

Hoe dat precies werkt is mij ook een raadsel. Je tuigt eerst een muur op waarin talloze gaten en voegen zitten. En die ga je vullen. Hindernissen en valkuilen parerend. Stephen King schrijft 10 pagina’s per dag, ook als hij geen zin heeft. Tolkien schreef 12 jaar aan The Lord of The Rings. Hoe vaak zou hij niet gedacht hebben aan hoe hij er een eind aan moest breien?  Maar hij worstelde. En kwam boven.

Focus is de kortste weg naar eureka.

We werken momenteel aan het david-boek. (Meer informatie volgt binnenkort.) De kaders waarbinnen we werken zijn redelijk los, maar ze zijn er wel. En ze zijn essentieel, teveel speelruimte is immers dodelijk. Geef je rechterhersenhelft een vinger en hij pakt ongevraagd de hele arm. Hij kan die vrijheid meestal niet aan. Die moet dus beteugeld worden en dat lukt doorgaans prima met een briefing.

Het boek heeft een inleiding nodig. Die schrijf je normaalgesproken als laatste. De druk is er dan af. Het verhaal staat, je hoeft het alleen nog maar te introduceren. Terugblikkend had ik beter met de inleiding kunnen beginnen. Of hadden de kaders misschien nog nauwer moeten zijn?

Tijdens het schrijven heb ik soms druk nodig, met name als creatief falen dreigt. Tijdsdruk vooral. Hoe groter de tijdsdruk, hoe meer de afleiding onverklaarbaar wordt uitgeschakeld. Wat overblijft is focus. En focus is de kortste weg naar eureka.

En dan is er ook nog de deadline. Een van de valkuilen van werken aan je ‘eigen’ middelen is de flexibiliteit van de deadline. Hij is namelijk tegen alle voornemens in schuifbaar en dat kan wel eens onduidelijkheid creëren. Immers, het werk dat we maken voor opdrachtgevers gaat altijd voor ons eigen werk. Maar juist door die onduidelijkheid verslapt de spanningsboog en vervliegt de druk als stoom uit de fluitketel.

Uiteindelijk heb ik 7 verschillende inleidingen geschreven. En stuk voor stuk zijn ze als prop met een sierlijke boog in de prullenbak beland. Terecht overigens. Op dat moment was ik Sisyphos die de kei de berg moest opduwen. Hoeveel versies je ook maakt, overblijfsels van eerdere pogingen zullen gaandeweg aan je nieuwe werk blijven hangen. De kei wordt almaar zwaarder en elk woord wordt een hindernis. Dat is het moment dat je moet loslaten en overdragen.

Dat lijkt op capituleren maar dat is het niet. De worsteling liet namelijk zien welke ideeën niet werkten en was om die reden buitengewoon zinvol. Dat is de zoektocht. Hij levert niet altijd direct goed werk op. Soms levert hij alleen maar conclusies op. En daar kun je vervolgens weer mee verder. Op weg naar goed werk. Een mooi david-boek bijvoorbeeld.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s